Çocukların Okuldaki Davranışlarıyla İlgili En Yaygın Yanılgılar
Davranışı Değil, Altında Yatan İhtiyacı Görmeye Çalışın
Çocukların okul ortamında sergiledikleri davranışlar, çoğu zaman ilk bakışta görüldüğü şekilde değerlendirilir. Oysa aynı davranış farklı çocuklarda farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Bu nedenle yalnızca davranışa odaklanmak yerine, davranışın hangi ihtiyacın göstergesi olabileceğini anlamaya çalışmak çok daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Öğretmenlerden gelen gözlemler, ailelerin aktardıkları bilgiler ve çocuğun gelişimsel özellikleri birlikte değerlendirildiğinde daha doğru bir yol haritası oluşturulabilir.
Aşağıda okul ortamında sık karşılaşılan bazı durumları ve bu davranışların olası açıklamalarını bulabilirsiniz.
Çocuğum okulda bireysel etkinlikleri tercih ediyor.
Gözlem
Çocuğunuz serbest zaman etkinliklerinde çoğunlukla tek başına vakit geçiriyor, grup oyunlarına katılmak yerine bireysel etkinlikleri tercih ediyor olabilir.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Bazı çocuklar akranlarıyla birlikte olmak ister ancak oyuna nasıl dahil olacağını, iletişimi nasıl başlatacağını veya grup içinde nasıl hareket edeceğini planlamakta zorlanabilir.
Bu durum her zaman sosyal etkileşime ilgi duymadığı anlamına gelmez. Bazen çocuk yalnızca uygun desteğe ihtiyaç duyuyordur.
Çocuğum grup etkinliklerinde koordineli hareket etmekte zorlanıyor.
Gözlem
Sınıf oyunlarında sıra beklemekte, ortak kurallara uymakta veya grup temposunu takip etmekte zorlanabiliyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Grup etkinlikleri; dikkat, sosyal iletişim, esnek düşünme, dürtü kontrolü ve öz düzenleme gibi birçok becerinin aynı anda kullanılmasını gerektirir.
Bu becerilerden bir veya birkaçındaki güçlük, çocuğun grup içerisinde uyum sağlamasını zorlaştırabilir.
Çocuğum ders sırasında sınıf düzenini etkileyen davranışlar sergiliyor.
Gözlem
Ders sırasında sık sık konuşuyor, bulunduğu yerden kalkıyor, farklı sesler çıkarıyor veya etkinlik akışını kesen davranışlar gösterebiliyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Bu davranışlar bazen hareket ihtiyacından, bazen dikkatini sürdürmekte yaşanan güçlüklerden, bazen de sınıf beklentilerini organize etmekte zorlanmaktan kaynaklanabilir.
Davranışın yalnızca sonucu değil, hangi koşullarda ortaya çıktığı da değerlendirilmelidir.
Çocuğum öğretmen yönlendirmesi olmadan etkinliğe başlamıyor.
Gözlem
Etkinlik başlamasına rağmen uzun süre bekliyor, sürekli öğretmeninden destek istiyor veya ne yapacağını anlamakta zorlanıyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Göreve başlama, planlama ve yönergeleri organize edebilme yürütücü işlev becerileriyle ilişkilidir.
Bazı çocuklar görevi yapabilecek kapasitede olsalar bile, başlangıç aşamasında yapılandırılmış desteğe ihtiyaç duyabilirler.
Çocuğum akranlarıyla iletişim başlatmakta zorlanıyor.
Gözlem
Diğer çocukları izliyor ancak oyuna katılmıyor ya da daha çok yetişkinlerle iletişim kurmayı tercih ediyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
İletişimi başlatmak, sürdürmek ve karşılıklı devam ettirmek öğrenilen sosyal beceriler arasındadır.
Çocuğun bu becerileri desteklenmeye ihtiyaç duyuyor olması, arkadaşlık kurmak istemediği anlamına gelmez.
Çocuğum etkinlik geçişlerinde zorlanıyor.
Gözlem
Oyun bittiğinde derse geçmekte, sınıftan bahçeye çıkarken veya farklı etkinliklere geçerken yoğun tepki gösterebiliyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Geçişler bazı çocuklar için belirsizlik oluşturabilir.
Bir etkinliği sonlandırmak, yeni kurallara uyum sağlamak ve dikkatini farklı bir göreve yönlendirmek her çocuk için aynı kolaylıkta olmayabilir.
Çocuğum yönergeleri takip etmekte zorlanıyor.
Gözlem
Verilen yönergeleri eksik uyguluyor, sık sık tekrar edilmesini istiyor veya arkadaşlarını takip ederek hareket ediyor.
Ne Anlatıyor Olabilir?
Bu durum yalnızca dikkatle ilgili olmayabilir.
Yönergeyi anlama, bilgiyi akılda tutma, işlem sırasını planlama ve uygulama süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu Davranışlar Her Zaman Bir Güçlüğe İşaret Eder mi?
Hayır.
Her çocuk zaman zaman bu davranışlardan bazılarını gösterebilir. Önemli olan davranışın sıklığı, yoğunluğu, hangi ortamlarda ortaya çıktığı ve çocuğun günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğidir.
Bu nedenle tek bir gözlem üzerinden yorum yapmak yerine çocuğun gelişimi bütüncül olarak değerlendirilmelidir.
Gölge Öğretmen Desteği Hangi Durumlarda Faydalı Olabilir?
Bazı çocuklar okul ortamına uyum sağlarken kısa veya uzun süreli bireysel desteğe ihtiyaç duyabilir.
Gölge öğretmenin temel amacı çocuğun yerine görevleri yapmak değildir. Amaç; çocuğun öğretmeniyle, akranlarıyla ve okul rutiniyle daha bağımsız bir şekilde etkileşim kurmasını desteklemek, ihtiyaç duyduğu alanlarda yapılandırılmış rehberlik sunmaktır.
Doğru planlanan bir destek sürecinde hedef, çocuğun zaman içinde bu desteğe olan ihtiyacının azalması ve okul yaşamını bağımsız olarak sürdürebilmesidir.
Sonuç
Okul ortamında gözlenen davranışlar, çoğu zaman bir neden değil, bir sonucun yansımasıdır. Davranışı değiştirmeye çalışmadan önce onun bize ne anlatmaya çalıştığını anlamak, çocuğun eğitim sürecini desteklemenin en önemli adımlarından biridir.
Her çocuğun gelişimsel özellikleri, öğrenme biçimi ve uyum süreci farklıdır. Bu nedenle değerlendirmelerin bireysel olarak ele alınması; gerektiğinde öğretmen, aile ve uzman iş birliğiyle planlanması en sağlıklı yaklaşımdır.