Çocuğum Benimle Konuşuyor Ama Beni Dinlemiyor! Gerçekten Dinlemiyor mu?
Çocuğunuzun gözünüzün içine baka baka söylediğinizi yapmaması, aynı cümleyi defalarca tekrar etmek zorunda kalmanız veya “Beni hiç dinlemiyor.” diye düşünmeniz birçok ebeveynin ortak deneyimidir. Ancak çoğu zaman durum, çocuğun sizi dinlemek istememesinden çok daha farklıdır.
Çocukların davranışlarını doğru yorumlayabilmek, hem ebeveynlerin üzerindeki stresi azaltır hem de çocukla kurulan ilişkinin güçlenmesini sağlar.
Çocuk Gerçekten Dinlemiyor mu?
Bir çocuk sizi duyabilir ama o anda söylediklerinizi uygulayacak becerilere sahip olmayabilir. Çünkü dinlemek sadece sesi duymak değildir. Dikkatini yöneltmek, söyleneni anlamak, aklında tutmak ve harekete geçmek birçok zihinsel becerinin birlikte çalışmasını gerektirir.
Bu nedenle “Beni duyuyor ama yapmıyor.” düşüncesi her zaman inatçılık anlamına gelmez.
Çocukların Söyleneni Yapmamasının Olası Nedenleri
Dikkati Başka Bir Yerde Olabilir
Çocuk oyun oynarken ya da yoğun şekilde bir etkinliğe odaklanmışken çevresindeki sesleri fark etse bile beyni önceliğini yaptığı işe verir. Bu nedenle ilk çağrıda tepki vermemesi oldukça normaldir.
Birden Fazla Yönerge Veriliyor Olabilir
“Odana git, oyuncaklarını topla, sonra ellerini yıka, gel yemek yiyeceğiz.”
Yetişkinler için kolay görünen bu cümle, küçük bir çocuk için oldukça karmaşık olabilir. Çocuk ilk kısmı hatırlarken diğerlerini unutabilir.
Geçişler Zorlayıcı Gelebilir
Parktan eve dönmek, oyunu bırakıp sofraya geçmek veya televizyonu kapatmak birçok çocuk için kolay değildir. Bunun nedeni çoğu zaman kurallara karşı gelmek değil, yaptığı etkinliği bırakmakta zorlanmasıdır.
Yürütücü İşlev Becerileri Henüz Gelişiyor Olabilir
Planlama, dürtü kontrolü, çalışma belleği ve dikkat yönetimi gibi yürütücü işlev becerileri çocukluk boyunca gelişmeye devam eder. Bu beceriler yeterince olgunlaşmadığında çocuk ne yapması gerektiğini bilse bile uygulamakta zorlanabilir.
Duyguları Çok Yoğun Olabilir
Yorgunluk, açlık, hayal kırıklığı veya aşırı heyecan yaşayan bir çocuk, o anda verilen yönergeleri takip etmekte güçlük yaşayabilir. Çünkü beyin önce duyguyu düzenlemeye çalışır.
Sürekli Tekrar Etmek Neden İşe Yaramaz?
Bir isteği arka arkaya birçok kez tekrar etmek zamanla çocuğun onu arka plan sesi gibi algılamasına neden olabilir.
“Terliklerini giy.”
“Terliklerini giy.”
“Terliklerini giy dedim.”
Bu tekrarlar hem ebeveyni yorar hem de çocuk için iletişimi sıradanlaştırabilir. Bunun yerine çocuğun yanına gitmek, göz teması kurmak ve kısa, net bir yönerge vermek çok daha etkili olur.
Çocuğun Sizi Daha Kolay Dinlemesi İçin Neler Yapabilirsiniz?
Önce ismini söyleyin ve dikkatinin size yöneldiğinden emin olun.
Kısa ve tek basamaklı yönergeler kullanın.
Bağırmak yerine sakin ama kararlı bir ses tonu tercih edin.
Geçişlerden önce haber verin. Örneğin, “Beş dakika sonra parktan ayrılacağız.” demek çocuğun hazırlanmasına yardımcı olur.
Yaptığı olumlu davranışları fark edin. Sürekli hataları konuşmak yerine başarılarını da görün.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Eğer çocuğunuz yalnızca zaman zaman değil, hemen her ortamda yönergeleri takip etmekte zorlanıyor, dikkatini sürdürmekte güçlük çekiyor, günlük yaşam becerileri bundan etkileniyor veya okuldan da benzer geri bildirimler geliyorsa bir uzmandan değerlendirme almak faydalı olabilir.
Her dinlememe davranışı bir problem değildir. Ancak altta yatan neden doğru değerlendirildiğinde hem çocuk hem de aile için süreç çok daha kolay ilerler.
Sonuç
“Çocuğum beni dinlemiyor.” cümlesi çoğu zaman görünen davranışı anlatır; davranışın nedenini değil. Çocukların gelişim dönemleri, dikkat becerileri, yürütücü işlevleri ve duygusal ihtiyaçları birlikte değerlendirildiğinde aynı davranış bambaşka bir anlam kazanabilir.
Çocuğun davranışına yalnızca sonuç üzerinden değil, davranışın altında yatan ihtiyacı anlayarak yaklaşmak; daha sakin, daha güvenli ve daha güçlü bir ebeveyn-çocuk ilişkisi kurmanın en önemli adımlarından biridir.
Evde Bilgi Eğitim ve Yaşam Destek Ajansı olarak çocukların bireysel ihtiyaçlarını merkeze alan gölge öğretmen, oyun ablası/abisi ve evde eğitim destek hizmetleriyle ailelerin yanında oluyoruz. Çocuğunuzun gelişim süreciyle ilgili bilgi almak ve size en uygun destek modelini değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.